
“Cái cò đi đón cơn mưa”: lời ru buồn về thân cò
Một con cò lầm lũi đi đón cơn mưa giữa trời tối tăm mù mịt, rồi lặng lẽ tìm đường về với cha mẹ. Lời ru ngắn ấy chở cả một phận người.

Một con cò lầm lũi đi đón cơn mưa giữa trời tối tăm mù mịt, rồi lặng lẽ tìm đường về với cha mẹ. Lời ru ngắn ấy chở cả một phận người.

Người ru dỗ đứa bé ngủ lâu thêm chút nữa, vì mẹ nó còn ngoài ruộng sâu. Lời hứa đổi lấy giấc ngủ chỉ là con trắm con trê bắt được ngoài đồng.

Ba vế, ba con vật, một chân dung. Câu tục ngữ này chê hạng người ăn thì khoẻ, nói thì hay, mà đến lúc làm thì uể oải chẳng ra gì.

Không phải người mà cũng chẳng ra thú — bốn tiếng đầu trâu mặt ngựa là cách người xưa gọi tên hạng người đã đánh mất phần người trong mình.

Mẹ dỗ con ngủ thật say để tranh thủ đi chợ, và cả một vòng chợ quê hiện ra trong lời ru: chợ mua vôi, chợ mua cau, chợ mua trầu.

Người chỉ có hai chân, vậy mà thành ngữ cho tới bảy cái. Chính lối nói quá ấy đã dựng lên rất đúng dáng chạy cuống quýt của một người đang vội.

Người xưa chọn hòn chì làm chuẩn cho cái nặng. Nhưng “nặng như chì” không chỉ nói về thân thể mỏi mệt, nó còn nói về những gánh nặng trong lòng.

Ở đâu ăn thứ nấy — câu ca dao Nam Bộ gói cả một triết lý sống vào ba vế ngắn. Đằng sau con còng, con cá, con cua là cách con người hoà theo đất.

Chỉ hai dòng lục bát mà điểm danh được bốn thứ quà ngon gắn với bốn vùng đất. Câu ca dao này nói về món ăn, nhưng thật ra đang nói về nghề và về danh tiếng.

Khen một vùng đất mà chỉ cần nhắc hạt gạo và dòng nước. Câu ca dao ngắn nhưng nói trúng điều người xưa coi là gốc của cuộc sống yên ổn.