Ăn tùy nơi, chơi tùy chốn: nghĩa và bài học về phép ứng xử
“Ăn tùy nơi, chơi tùy chốn” dặn ta rằng cùng một việc, làm ở chỗ này thì hợp lẽ, làm ở chỗ khác lại thành vô ý.
Tất cả bài viết
Núi cao chi lắm núi ơi: trách núi hay trách phận?
Chỉ hai dòng lục bát với một ngọn núi và một mặt trời, câu ca dao đã nói trọn nỗi cách trở của người đang yêu. Vì sao người xưa lại chọn cách trách núi?
Vì sao ca dao than “Yêu nhau chẳng lấy được nhau”
Câu ca dao không tả một giọt nước mắt nào, chỉ nhắc tới con lợn bỏ đói và buồng cau bỏ già. Vậy mà người nghe hiểu ngay đám cưới ấy đã không thành.
Bài học từ thành ngữ "Chân lấm tay bùn"
“Chân lấm tay bùn” gọi tên người làm ruộng bằng chính dấu vết công việc để lại trên thân thể. Câu ấy vừa chứa sự thương mến, vừa từng bị mượn để coi thường — nê
Đọc lại câu "Của làm ra để trên gác"
Người xưa xếp ba loại của vào ba chỗ khác nhau trong nhà: của do công sức cất trên gác, của cờ bạc để ngoài sân, của phù vân để ngoài ngõ. Chỗ cất nói lên độ bề
“Vạch áo cho người xem lưng” cảnh báo điều gì?
Cái lưng ai cũng có chỗ không đẹp, và người xưa nhắc rằng chẳng ai bắt ta phải vén áo lên cho thiên hạ nhìn. Chuyện lời ăn tiếng nói nằm cả ở đó.
Hiểu đúng câu “Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan”
Người xưa đặt hai kẻ cướp cạnh nhau: một kẻ lén lút trong đêm, một kẻ đường hoàng giữa ban ngày. Câu ca dao ngắn mà nói được cả một nỗi bất bình.
“Thương thay thân phận con tằm” thương cho ai?
Chỉ mười bốn chữ mượn hình ảnh con tằm nhả tơ, người xưa đã nói được cả một kiếp làm lụng. Đọc lại câu ca dao để hiểu nỗi niềm ẩn sau tiếng “thương thay”.
Hiểu đúng câu “Miếng ăn quá khẩu thành tàn”
“Miếng ăn quá khẩu thành tàn” là lời nhắc thấm thía: miếng ngon chỉ ngon trong chốc lát, còn tiếng xấu vì tranh giành miếng ăn thì đeo bám rất lâu.
“Cày sâu cuốc bẫm” là làm ăn kiểu gì?
Bốn chữ quen thuộc ấy vừa tả một công việc nặng nhọc bậc nhất của nhà nông, vừa nói về một lối làm ăn không chịu qua loa.