“Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa”: xem chim đoán trời
Chỉ tám chữ, câu “Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa” gói lại cả thói quen ngước nhìn trời đất của nhà nông xưa. Hiểu đúng câu này cũng là học một cách đọc dấu hi
Tất cả bài viết
Bài học từ câu tục ngữ “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối”
Cùng một ngày mười hai tiếng sáng, mà hôm nắng thấy chóng trưa, hôm mưa lại chóng tối. Câu tục ngữ sáu chữ này ghi lại đúng cái cảm giác ấy của người làm đồng.
Vì sao người xưa nói “Chửi cha không bằng pha tiếng”
Người xưa xếp việc nhại giọng người khác nặng hơn cả lời chửi nặng nhất. Nghe thì lạ, nhưng ngẫm kỹ sẽ thấy rất có lý.
Vì sao người xưa nói “Tương cà là gia bản”
Chỉ có hũ tương với vại cà, vậy mà người xưa gọi đó là vốn liếng của nhà. Câu “Tương cà là gia bản” nói về một nếp sống tự túc và biết đủ.
“Nhớ ai như nhớ thuốc lào” — nỗi nhớ tả bằng cái điếu
Người xưa ví nỗi nhớ người thương với cơn thèm thuốc lào: đã chôn điếu xuống rồi vẫn phải đào lên. Một so sánh trần tục mà đúng đến giật mình.
Vì sao người xưa nói “Kẻ ăn không hết, người lần không ra”
Chỉ một vế đối, người xưa dựng lên hai cảnh đời trái ngược: bên này ăn không hết, bên kia xoay mãi vẫn không ra.
Người xưa dặn gì qua câu “Đầu năm sương muối, cuối năm gió nồm”
Hai thứ thời tiết mà nhà nông xưa ngại nhất được gói vào một câu tục ngữ ngắn. “Đầu năm sương muối, cuối năm gió nồm” là lời nhắc phòng xa cho cả một năm.
"Có làm thì mới có ăn" dạy ta điều gì?
“Có làm thì mới có ăn, không dưng ai dễ đem phần đến cho” là câu ca dao mộc mạc nhất về giá trị của sức lao động. Người xưa nói thẳng: miếng ăn phải đổi bằng cô
“No mất ngon, giận mất khôn” dạy ta điều gì?
Người xưa lấy chuyện ăn để nói chuyện lòng người: đã no thì món ngon cũng hoá nhạt, đã giận thì người khôn cũng hoá dại.
“Đến đây thì ở lại đây” là lời mời hay lời giữ?
Câu ca dao nghe như cho phép khách ra về, nhưng điều kiện kèm theo lại khiến người ta ở luôn. Cái khéo của người xưa nằm trọn trong bốn chữ “bén rễ xanh cây”.