“Vật đổi sao dời” nói lên điều gì?
“Vật đổi sao dời” là cách người xưa nói về sự biến thiên của trời đất và thời cuộc, thường được dùng làm nền để khẳng định một điều không đổi: lòng người.
Tất cả bài viết
Bài học từ câu “Lươn ngắn lại chê chạch dài”
Con lươn vốn ngắn lại chê con chạch dài, con thờn bơn miệng méo lại chê con trai lệch mồm. Người xưa mượn mấy con vật dưới bùn để cười thói hay chê người mà quê
Vì sao người xưa cười thói “Rung cây nhát khỉ”
Rung cây cho khỉ sợ mà bỏ chạy — cây thì rung dữ dội nhưng chẳng ai leo lên bắt. Người xưa mượn cảnh ấy để cười lối doạ dẫm suông.
Bài ca dao “Đố ai đếm được lá rừng” đo công mẹ bằng gì?
Lá rừng, tầng trời, vì sao — ba thứ không ai đếm nổi. Đến câu thứ tư, bài ca dao hạ xuống một thứ rất gần, và chính chỗ hạ xuống ấy lại nâng lên cao nhất.
Hiểu đúng thành ngữ “Ngựa non háu đá”
Ngựa non háu đá chỉ người trẻ hăng máu, thích thể hiện nhưng còn thiếu từng trải. Đây là lời nhắc nhở nhiều hơn là lời mắng.
Vì sao người xưa nói “Học tài thi phận”
Bốn chữ dành cho người học giỏi mà thi trượt. Đó là lời an ủi độ lượng của người xưa, nhưng cũng là chỗ dễ bị mượn làm cớ nếu hiểu hời hợt.
“Mẹ ơi đừng đánh con đau” — lời xin của một đứa trẻ
Một đứa trẻ vừa khóc vừa mặc cả với mẹ bằng thứ duy nhất nó có: đôi tay chịu khó. Câu ca dao hai dòng ấy nói được nhiều điều về cách người lớn dạy trẻ.
“Một mẹ nuôi được mười con” — vì sao mười con lại không?
Một người mẹ nuôi nổi mười đứa con, còn mười người con lại không nuôi nổi một bà mẹ già. Người xưa chỉ đặt hai con số cạnh nhau rồi để ta tự thấy.
Bài học từ thành ngữ “Vẽ rắn thêm chân”
Con rắn vốn không có chân, vẽ thêm chân vào thì bức tranh hoá sai. Người xưa mượn chuyện ấy để chê thói thêm thắt thừa thãi làm hỏng cả việc đang tốt.
“Nét chữ nết người” — hiểu sao cho đúng?
Bốn chữ ngắn gọn buộc dáng chữ vào tính nết con người. Hiểu đúng, đó là lời nhắc rèn mình từ những việc nhỏ nhất chứ không phải một kiểu xem tướng.