Ý nghĩa lễ cúng đầy tháng cho bé
Khi em bé tròn một tháng tuổi, gia đình thường làm lễ cúng đầy tháng để tạ ơn 12 bà Mụ và Đức Ông đã nặn ra hình hài, che chở cho bé trong những ngày đầu đời. Theo quan niệm dân gian, đây cũng là dịp trình diện thành viên mới với tổ tiên, họ hàng và cầu mong bé hay ăn chóng lớn, khỏe mạnh, ngoan ngoãn. Lễ mang đậm nét văn hóa tình thân và tinh thần biết ơn.
Cách tính ngày và sắm lễ đầy tháng
Theo lệ xưa "gái lùi hai, trai lùi một", ngày đầy tháng của bé gái lùi lại 2 ngày, bé trai lùi 1 ngày so với ngày tròn tháng âm lịch; nhiều gia đình hiện nay cũng linh hoạt chọn ngày thuận tiện. Mâm cúng gồm hai phần chính:
- Mâm cúng 12 bà Mụ: 12 chén chè nhỏ (chè trôi nước cho bé gái, chè đậu trắng cho bé trai theo nhiều nơi), 12 đĩa xôi nhỏ, 12 chén cháo, bánh kẹo, trầu cau têm cánh phượng.
- Mâm cúng Đức Ông (bà Chúa): 1 con gà luộc hoặc vịt, 1 tô cháo lớn, 1 đĩa xôi lớn, chè, hoa quả, rượu, trà.
- Hương, hoa tươi, đèn nến, nước sạch và bộ đồ hàng mã cho bà Mụ.
Bày mâm ngay ngắn, mâm bà Mụ đặt trên, mâm Đức Ông đặt dưới hoặc bên cạnh tùy tập quán vùng miền.
Bài văn khấn cúng đầy tháng tham khảo
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con kính lạy Đệ nhất Thiên tỷ đại tiên chúa. Con kính lạy Đệ nhị Thiên đế đại tiên chúa. Con kính lạy Đệ tam Thiên Mụ đại tiên chúa. Con kính lạy Tam thập lục cung chư vị Tiên Nương, mười hai bà Mụ và Đức Ông. Hôm nay là ngày... tháng... năm..., vợ chồng con là... ngụ tại... Nay nhân ngày đầy tháng của con (cháu) tên là..., chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước án. Cúi xin chư vị Tiên Nương, mười hai bà Mụ và Đức Ông thương xót, chứng giám lòng thành, phù hộ cho cháu bé hay ăn chóng lớn, thân thể cường tráng, thông minh, ngoan hiền, gặp nhiều may mắn, tai qua nạn khỏi. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Nghi thức khai hoa và lưu ý
Sau khi khấn, nhiều gia đình làm nghi thức "khai hoa" (bắt miếng): người lớn bế bé, cầm nhành hoa quơ nhẹ trước miệng bé kèm lời chúc tốt lành. Nên chọn giờ đẹp trong ngày, giữ không gian ấm cúng, tránh ồn ào khiến bé giật mình. Bạn có thể tham khảo thêm bài phong tục lễ đầy tháng cho trẻ và phong tục cúng thôi nôi cho bé để chuẩn bị đầy đủ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cúng đầy tháng nên làm buổi sáng hay chiều?
Phần lớn gia đình chọn buổi sáng sớm hoặc trước 12 giờ trưa để mọi việc thuận lợi, nhưng đây chỉ là thói quen tham khảo, có thể linh hoạt theo hoàn cảnh.
Chè cúng bé trai và bé gái khác nhau thế nào?
Theo nhiều vùng, bé gái cúng chè trôi nước, bé trai cúng chè đậu trắng. Tuy nhiên đây là tập quán mỗi nơi mỗi khác, không nhất thiết phải theo tuyệt đối.
Có cần đủ đúng 12 chén chè, xôi không?
Con số 12 tượng trưng cho 12 bà Mụ nên thường được giữ. Nếu điều kiện hạn chế, gia đình có thể làm gọn hơn, quan trọng là lòng thành.
Đầy tháng và thôi nôi có gì khác nhau?
Đầy tháng là mốc một tháng tuổi, còn thôi nôi là dịp bé tròn một tuổi. Cả hai đều cúng bà Mụ nhưng thôi nôi thường có thêm nghi thức bé chọn đồ vật.
Bài văn khấn và cách sắm lễ trên chỉ mang tính tham khảo, có thể gia giảm theo tập quán địa phương và điều kiện mỗi nhà; điều đáng quý nhất vẫn là tình yêu thương và sự chăm sóc dành cho bé.