Tết Nguyên Đán là lễ hội lớn nhất, ý nghĩa nhất của người Việt — đánh dấu năm mới âm lịch. Phong tục Tết phong phú, mỗi nét đều mang ý nghĩa văn hoá sâu sắc. Bài này tổng hợp.
Trước Tết
23 tháng Chạp - Cúng Ông Công Ông Táo
Tiễn ba vị Táo Quân về trời báo cáo. Cá chép phóng sinh.
Tổng vệ sinh nhà
- Dọn dẹp toàn nhà.
- Vứt đồ cũ.
- Trang trí Tết.
- Sửa chữa hỏng hóc.
Mua sắm Tết
- Hoa Tết — mai, đào, quất.
- Mâm ngũ quả.
- Bánh chưng, bánh tét.
- Quà biếu họ hàng.
- Áo mới — đặc biệt cho trẻ.
Đêm 30 - Tất Niên
- Mâm cúng tất niên cuối năm.
- Bữa cơm gia đình sum vầy.
- Tổng kết năm cũ.
- Đón giao thừa.
Đêm Giao Thừa
- Cúng giao thừa — trong và ngoài nhà.
- Đếm ngược chào năm mới.
- Bắn pháo hoa (ở nơi có).
- Chúc Tết người thân.
- Đi chùa hái lộc — sau giao thừa.
Mồng 1 Tết
Xông đất
Người đầu tiên bước vào nhà — mang "vận" cho năm. Chọn người hợp tuổi gia chủ.
Chúc Tết gia đình
- Con cháu chúc cha mẹ, ông bà.
- Lì xì cho trẻ em.
- Lời chúc tốt đẹp.
- Mặc áo mới.
Mâm cỗ ngày Tết
- Bánh chưng / bánh tét.
- Thịt kho tàu.
- Giò chả, nem rán.
- Canh măng.
- Mâm ngũ quả.
- Hoa quả, bánh kẹo.
Mồng 2 Tết
- Thăm họ hàng nội.
- Chúc Tết bạn bè thân.
- Đi chùa.
- Đi chơi xuân.
Mồng 3 Tết
- Thăm họ hàng ngoại (truyền thống).
- Lễ hoá vàng — cúng tiễn tổ tiên về cõi.
Mâm Ngũ Quả
Miền Bắc
- Chuối, bưởi, đào/hồng, quýt, lê.
- Tượng trưng ngũ hành.
Miền Nam
- "Cầu Sung Vừa Đủ Xài": Mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài.
- Phát âm chúc tốt.
Lì xì
- Phong bao đỏ.
- Người lớn lì xì trẻ em.
- Cha mẹ lì xì con — cầu may.
- Số tiền tuỳ tâm — đẹp số.
Câu đối Tết
- Treo 2 bên cửa.
- Chữ đỏ, giấy đỏ.
- Lời chúc — Vạn Sự Như Ý, Phúc Lộc Thọ.
- Có thể "xin chữ" ông đồ — đầu năm.
Đi chùa đầu năm
- Cầu bình an, may mắn.
- Cúng dường tự nguyện.
- Hái lộc — cành cây nhỏ.
- Xin xăm (tham khảo).
Kiêng kỵ ngày Tết
Mồng 1
- Tránh quét nhà — "quét đi tài lộc".
- Không cãi vã.
- Không vay nợ.
- Không nói xui.
- Không khóc.
Cả 3 ngày
- Không trả nợ.
- Không cho lửa, nước.
- Không làm vỡ đồ.
Đây là quan niệm — không cứng nhắc, linh hoạt theo gia đình.
Trò chơi Tết
- Bài tổ tôm, bài tam cúc.
- Đố vui.
- Hát karaoke.
- Cờ tướng.
- Trò chơi dân gian — ô ăn quan, đánh đáo.
Ăn Tết
Bữa cơm Tết đặc biệt:
- Cả gia đình sum vầy.
- Món truyền thống.
- Không khí ấm áp.
- Kể chuyện ngày xưa.
Lễ Hoá Vàng
Mồng 3 hoặc mồng 7 Tết:
- Tiễn tổ tiên về cõi.
- Mâm cúng cuối Tết.
- Đốt vàng mã.
- Kết thúc Tết chính.
Ý nghĩa Tết
- Đoàn tụ gia đình.
- Tưởng nhớ tổ tiên.
- Khởi đầu năm mới.
- Tích đức, làm thiện.
- Giữ gìn văn hoá.
Hiện đại hoá
- Vẫn giữ truyền thống cốt lõi.
- Linh hoạt theo gia đình.
- Du lịch Tết — xu hướng mới.
- Tết online — gia đình xa.
Lời cuối
Tết = di sản văn hoá đẹp nhất của người Việt. Giữ truyền thống + linh hoạt hiện đại = Tết ý nghĩa cho cả gia đình. Quan trọng nhất: đoàn tụ và yêu thương — đó là Tết thực sự.