Bàn thờ gia tiên là không gian linh thiêng nhất trong ngôi nhà người Việt — nơi kết nối giữa người sống và tổ tiên. Bàn thờ đúng phong thuỷ giúp gia đạo hưng vượng, con cháu hiếu thảo, hậu vận viên mãn.
Vị trí đặt bàn thờ
- Cao hơn đầu người: thể hiện sự tôn kính. Bàn thờ thấp là điều cấm kỵ.
- Tựa lưng tường vững chắc: tạo thế tựa núi — không đặt giữa phòng hoặc tựa vào cửa sổ.
- Hướng cát hợp tuổi: hướng bàn thờ (mặt người cúng nhìn vào) nên là hướng tốt theo cung mệnh gia chủ.
- Không đối diện cửa chính: tránh "trực xung" — khí từ cửa thổi thẳng vào bàn thờ.
- Tránh đặt dưới cầu thang: bị "đè" bởi khí xuống.
- Tránh trên đầu giường, trên WC: bất kính, năng lượng xấu.
Kích thước bàn thờ chuẩn Lỗ Ban
Kích thước bàn thờ theo thước Lỗ Ban phong thuỷ:
- Chiều cao: 127cm, 153cm, 175cm, 197cm — đều rơi vào cung Tài, Quan.
- Chiều rộng (sâu): 48cm, 61cm, 81cm, 97cm.
- Chiều dài: 89cm, 107cm, 127cm, 167cm.
Bài trí trên bàn thờ — Quy tắc "Tam tài"
Hàng trên cùng (Thiên — Trời)
- Bát hương chính (giữa) — tôn kính bậc cao nhất.
- 2 bên có thể đặt bát hương phụ (thờ Phật bên trái, thần linh thổ địa bên phải).
- Đèn dầu hoặc đèn điện thay nến.
Hàng giữa (Nhân — Người)
- Lư trầm hương ở giữa.
- Hai bên là chân đèn cao.
- Bộ tam sự hoặc ngũ sự (lư + 2 hạc / lư + 2 đèn + 2 chân đèn).
Hàng dưới (Địa — Đất)
- Mâm bồng (đĩa to) đựng ngũ quả.
- Lọ hoa tươi (số lẻ: 1, 3, 5 bông).
- 3 chén nước hoặc 5 chén rượu.
- Đĩa trầu cau.
6 lễ vật cơ bản trên bàn thờ
- Hương (nhang): mỗi ngày thắp 1 nén, ngày rằm-mồng 1 thắp 3 nén.
- Hoa tươi: cúc vàng, huệ trắng, lay ơn, đào (Tết). Tránh hoa nhân tạo.
- Quả: ngũ quả (5 loại) — chuối, bưởi, đu đủ, mãng cầu, sung (miền Nam) hoặc bưởi, hồng, na, táo, quýt (miền Bắc).
- Nước: 3 chén nước sạch, thay hàng ngày.
- Rượu: ngày rằm, mồng 1 thêm rượu.
- Trầu cau: 3 lá trầu + 3 quả cau xếp gọn.
Kiêng kỵ trên bàn thờ
- Không đặt ảnh người sống lên bàn thờ.
- Không để hoa nhân tạo, hoa giả — phải là hoa tươi.
- Không để đèn nến quá to gây cháy — nguy hiểm và bất kính.
- Không để bụi phủ dày — phải lau dọn thường xuyên.
- Không để chó mèo nhảy lên bàn thờ.
- Không để bàn thờ dưới điều hoà, dưới đèn quạt — gió thổi vào không tốt.
Lễ "lau dọn bàn thờ" — Khi nào và như thế nào
Bàn thờ cần được lau dọn định kỳ:
- Mỗi ngày: thay nước, hoa khi héo.
- Rằm, mồng 1: lau qua bằng vải mềm.
- 23 tháng Chạp (tiễn Ông Táo): lau dọn tổng thể trước Tết, thay tro bát hương nếu cần.
- Mỗi 3-5 năm: có thể thay bát hương mới nếu cần — phải làm lễ "chân nhang".
Lau dọn bàn thờ cần thành tâm — tắm rửa sạch sẽ trước khi làm, thắp 3 nén nhang xin phép tổ tiên, sau đó mới bắt đầu lau dọn.
